Quy định các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự tại điều 48 của Bộ Luật hình sự thể hiện chính sách nghiêm trị đối với người phạm tội có những tình tiết làm tăng thêm tính chất mức độ nguy hiểm của tội phạm, đồng thời quy định này còn có ý nghĩa trong việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Mặt khác, quy định về các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự còn có ý nghĩa tác động tích cực, răn đe, phòng ngừa riêng đối với người phạm tội và phòng ngừa chung đối với mọi công dân, đảm bảo cụ thể hóa nguyên tắc xử lý được quy định tại điều 3 của Bộ Luật hình sự.

 

Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự bao gồm:

 

1. Chỉ các tình tiết sau đây mới là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự:

 

a. Phạm tội có tổ chức;

 

b. Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp;

 

c. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để phạm tội;

 

d. Phạm tội có tính chất côn đồ;

 

đ. Phạm tội vì động cơ đê hèn;

 

e. Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng;

 

g. Phạm tội nhiều lần, tái phạm, tái phạm nguy hiểm;

 

h. Phạm tội đối với trẻ em, phụ nữ có thai, người già, người ở trong tình trạng không thể tự vệ được hoặc đối với người lệ thuộc mình về mặt vật chất, tinh thần, công tác hoặc các mặt khác;

 

i. Xâm phạm tài sản của Nhà nước;

 

k. Phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng;

 

l. Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc những khó khăn đặc biệt khác của xã hội để phạm tội;

 

m. Dùng thủ đoạn xảo quyệt, tàn ác phạm tội hoặc thủ đoạn, phương tiện có khả năng gây nguy hại cho nhiều người;

 

n. Xúi giục người chưa thành niên phạm tội;

 

o. Có hành động xảo quyệt, hung hãn nhằm trốn tránh, che giấu tội phạm.

 

2. Những tình tiết đã là yếu tố định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiết tăng nặng.